YazarGezer.com

[Anasayfa] [Asya] [Çin] [Tibet] [Tibet-Lhasa]
  • Tibet

    TİBET; İnsanlar, Sokaklar, Dağlar

    Dr. Cüneyt BAŞBUĞU  (yazarımızı tanıyalım)

    Tibet 476

    Lhasa

    Önceki Bölüm :  Trans-Tibet Ekspresi

    Sonraki Bölüm :  Gyantse-Shigatse

    Çok soğuk, özellikle bizim için çok soğuk bir sabaha uyanıyoruz. Sorun değil, hazırlığımızı dağlara göre yaptığımız için her türlü malzememiz var. Kaldığımız otel, Shang Ba La, Lhasa’nın ilk butik oteliymiş. İçi ve dışı rengarenk oymalarla süslenmiş. Çok güzel duruyor. Lobiden ulaşabileceğimiz, ücretsiz wifi, internet gereksinmelerimizi karşılıyor. Otelimizin hemen , kentin en hareketli meydanı Barkhor’un yanında.

    Tibet 433

    Kentin hüzünlü bir tarihi var. “Lhasa” kelime anlamıyla “tanrıların yeri” demek. Bin dokuz yüz dört yılına kadar, Tibetlilerin dışında yabancıların girmesi yasak olan kent, en büyük ruhani lider Çin işgaline kadar Dalai Lama’ya ev sahipliği yapmış. Yirmi iki tepe tarafından çevrelenen bir platoda konumlanmış. Çok kalabalık bir kent değilken, Çin işgali ve daha sonra rahiplerin ve halkın isyanlarının engellenmesi amacıyla,  demografik değişimin sağlanması amacıyla Çinli yerleşimine açılıyor. Doksanlar başında çıkartılan özel bir yasayla da  “özel ekonomik bölge” ilan edilerek, Çinlilerin buralarda yerleşmesi özendiriliyor. Trans-Tibet trenine bu denli fazla yatırım yapılmasının bir amacı da Çinlileştirme politikalarını sürdürebilmek.

    Tibet 437

    Günün ilk durağı Drepung Manastırı. Kentin dışarılarında, dağların eteğinde kurulu bir manastır. Kalan rahip sayısı on binlerden, binlere düştüğü için eski ününün kalmadığı söylüyor rehberimiz. Yine de sayısız merdiveni tırmanıp, çok geniş bir alana kurulu manastırı geziyoruz. Buralarda, Buda hayatın içinde bir varlık. Olmadığı yer yok. Yoksuluyla, zenginiyle herkes, Buda’ya şükranlarını iletmek için çabalıyor gün boyu. Kimi sadece dua ediyor, kimi heykellere kafasını sürüyor, kimi yak sütünden yapılma tereyağı, kimi para adıyor. Mumlar yakılıyor.

    Tibet 442

    Drepung Manastırı

    Tibet 447

    Diğer ülkelerdeki Budist tapınaklarda ayakkabılarımızı çıkartıyorduk. Burada böyle bir istekleri yok. En çok dikkat etmemiz gereken, tapınakların saat istikametinde gezilmesi ve parasını ödemeden fotoğraf çekilmemesi. Toplanan paraların, kırsal bölgelerdeki, daha küçük tapınakların finansmanında kullanıldığını öğreniyoruz.

    Tibet budizmi, daha önce gezdiğim diğer Budist ülkelerden çok farklı geliyor bize. Geçmişteki, şimdiki ve gelecekteki Buda’nın heykelleri var her yerde. Buda heykellerinin yanı sıra Dalai Lama’lara ait heykeller, resimler hatta daha sonra göreceğiz, anıt mezarlar var. Manastırı ziyaret edenler, daha izole bir meditasyon ortamı istiyorlarsa, dağa doğru tırmanıyor, yükseklerde okuyorlar dualarını. Her köşede, çok renkli Budist dua bayrakları var. Tüm yolculuğumuz boyunca, her yerde göreceğiz bu bayrakları. Üzerlerinde incecik harflerle Buda öğretisinden notlar yazılı.

    Tibet 449

    Diğer ülkelerdeki Budist tapınaklarda ayakkabılarımızı çıkartıyorduk. Burada böyle bir istekleri yok. En çok dikkat etmemiz gereken, tapınakların saat istikametinde gezilmesi ve parasını ödemeden fotoğraf çekilmemesi. Toplanan paraların, kırsal bölgelerdeki, daha küçük tapınakların finansmanında kullanıldığını öğreniyoruz.

    Tibet budizmi, daha önce gezdiğim diğer Budist ülkelerden çok farklı geliyor bize. Geçmişteki, şimdiki ve gelecekteki Buda’nın heykelleri var her yerde. Buda heykellerinin yanı sıra Dalai Lama’lara ait heykeller, resimler hatta daha sonra göreceğiz, anıt mezarlar var. Manastırı ziyaret edenler, daha izole bir meditasyon ortamı istiyorlarsa, dağa doğru tırmanıyor, yükseklerde okuyorlar dualarını. Her köşede, çok renkli Budist dua bayrakları var. Tüm yolculuğumuz boyunca, her yerde göreceğiz bu bayrakları. Üzerlerinde incecik harflerle Buda öğretisinden notlar yazılı.

    Tibet 456

    Öğlen otele dönüyoruz. Yemeğimizi otelimize çok yakın olan, UNESCO korumasındaki Barkhor Meydanında, Lonely Planet’in önerdiği lokantalardan birinde yiyoruz. Acıya dikkat etmek gerekiyor. Sebze köftesi ve sebzeli mantı seçiyorum. Fiyatlar çok ucuz.

    Öğleden sonra Sera Manastırına gidiyoruz. Halen bakımda olan bir yer olmasına rağmen, her gün saat 15.00’den sonra, bahçesinde rahiplerin, felsefi ve dini sorunları halka açık bir şekilde tartışıyor olmaları, ilgi çekici bir mekan olmasını sağlıyor. Budist rahipler, küçük gruplar halinde, yüksek sesle tartışmalarını sürdürüyorlar. Bir şey anlamıyoruz kuşkusuz. Seslerine yaptıkları vurgulardan anlamlar çıkartmaya çalışıyoruz. Bazen, ellerini birbirine vurarak, biraz daha yüksek sesle konuşuyorlar. Nyima, bu hareketlerle soru sorduklarını söylüyor.

    Tibet 499

    Budist rahipler - Sera Manastırı

    Tibet 506
    Tibet 483

    Sera Manastırı

    Tibet 466

    Lhasa, çok küçük bir şehir. Zaten tüm Tibet’in nüfusu 2.8 milyon. Otele dönüp, eşyalarımızı bir tarafa atıp kendimizi tekrar sokaklara atıyoruz. Barkhor, kentin ruhani bölgelerinden biri. Sabahın erken saatlerinden, gece yarılarına kadar halk, meydanın tam ortasındaki Jokhang Tapınağı’nın etrafında tur atıyor. Çoğunun ellerinde tespih, tespih benzeri şeyler ya da tepesindeki başlığı döndürdükleri küçük asalar taşıyor. Kutsal mekanların etrafının saat istikametinde tavaf edilmesine “kora” deniliyor. Lhasa’da yapılan 3 kora var. Jokhang Tapınağı, Potala Sarayı ve Lhasa’nın kendisi. Biz sadece Barkhor’daki koraya katılabiliyoruz. Yüksekliğin ve soğuğun da etkisiyle erken yoruluyoruz. Akşam yemeğimizi, süpermarket alışverişinde aldıklarımızla otelde yapıp, erkenden yatağa giriyoruz. Sonrasında, anlaşıldığı kadarıyla TVde bir Çin filmi seyretmek var programda.

    Tibet 492

    Lhasa - Potala Sarayı

    Güne, Potala Sarayı gezisiyle başlıyoruz. Bir gün önce pasaportlarımızla başvurmuş ve giriş iznimizi almıştık. Sarayda binden fazla oda var. En yüksek yerine 320 basamakla çıkılıyor. Odaların hemen tamamı heykeller, dini sembollerle dolu. Arada, bir köşede oturmuş rahiplerin kendi kendilerine bir şeyler mırıldığını görebiliyorsunuz.

    Potolasaray1

    Potala Sarayı

    Yedinci yüzyılda, Kral Songtsan Gampo yaptırtmış sarayı. Daha sonra yapılan eklemelerle 13 kat çıkılmış üstüne. Yüzlerce insan, 50 yılda iç süslemelerini anca bitirebilmişler. İnsanlık korumasında bir anıt. Öyle ki, Çu Enlay, Kültür Devrimi sırasında, sarayı, kızıl muhafızların barbarlığından korumak için kendi birliklerini göndermiş.

    Potola, kırmızı ve beyaz saray olarak ikiye ayrılıyor. Kırmızı sarayın bazı odalarında, Dalai Lama mezar anıtları var. Böylesine yalın bir dinde, bir dalai lama mezarı için 3721 kilo altın kullanarak mezar yapmak, daha da ötesi bu mezara ruhani anlamlar yüklemek bana çok saçma geliyor.

    potola2
    Tibet 526

    Potala Sarayı

    Sabah, otelden oldukça soğuk bir havada çıkmıştık. Sarayı gezip kendimizi kalabalığa attığımızda bizi yoğun bir kar yağışı bekliyordu. Dağdaki günlerimiz de böyle olacaksa, yandık. Lhasa’da gördüklerimizi bir iki güne sığdırmak olanaklı aslında. Böyle, yavaş ve sakin bir programı, Tibet’e gelenlerin yüksekliğe uyum sağlaması için planlıyorlar. Nyima’dan aldığımız bilgiye göre, bazı turistler, buna Çin’den gelenler de dahil, üçüncü gün pes ederek, geriye memleketlerine dönüyorlarmış.

    Tibet 545

    Resmi sayılara göre, her yıl Tibet’te bir ya da iki turist, ani yükseklik hastalığı nedeniyle ölüyor. Rehberimiz aslında bu sayının çok daha fazla olduğunu söylüyor. Yaşadıklarına göre, kutsal Kailash Dağına ziyarete gelen Hintlilerden çok daha fazla ölen oluyormuş. Ama istatistiki olarak kayıt tutmak zormuş.

    Tibet 553

    Öğleden sonra, kentin kalbi Barkhor’da, Jokhang Tapınağını geziyoruz. Tapınağın etrafında yüzlerce insan dualar okuyarak dönüyorlar. Kentin en eski tapınaklarından biri. Değişik anlamları olan odalardan oluşuyor. En ilginç olanı, çatının açık olması ve buraya çıkılabilmesiydi. Yedinci yüzyılda Çin’den gelen ve çok önem verdikleri Buda heykeli bu tapınakta bulunuyor. Önünde sıraya girmiş dua eden insanları görmek, daha doğrusu o insanların başka bir şey düşünmeden duaya odaklanmış olmalarını görmek çok ilginç bir deneyim oluyor bizim için.

    Tibet 513

    Jokhang Tapınağı

    Tibet 539
    Tibet 543

    Jokhang Tapınağı

    Tibet 550

    Ertesi sabah ayrılıyoruz Lhasa’dan.Trekking sırasında kullanmayacağımız eşyalardan ayrı bir bavul oluşturuyoruz. Kampta pek işimize yaramayacağı için, bize eşlik edecek arabada bırakacağız. Akşama doğru hava yeniden bozuyor. Kenti çevreleyen dağların beyaz kesildiğini görüyoruz. Everest yolunda, havanın daha iyi olacağını ummak dışında yapacak bir şeyimiz yok.

    Tibet 566

    Tibet - Lhasa

    Tibet 573

    Tibet - Lhasa

    Tibet 576

    Tibet - Lhasa

    Tibet 590

    Tibet - Lhasa

    Tibet 593

    Tibet - Lhasa

    Tibet 597

    Tibet - Lhasa

    Tibet 606

    Tibet - Lhasa

    Tibet 610
    Tibet

    Gezinin Devamını Okuyun:

    Gyantse-Shigatse